Triển vọng của ngành Điều năm 2009  (04-10-2009)
Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn phối hợp với Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn vừa thực hiện và công bố Báo cáo thường niên Ngành Điều Việt Nam năm 2008 và Triển vọng năm 2009..

Trong năm 2009, theo kế hoạch do Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) công bố, sản lượng điều của cả nước sẽ giảm gần 12% do tác động giảm đồng thời của cả 2 yếu tố: diện tích gieo trồng (giảm khoảng 7,8%) và năng suất (giảm khoảng 0,3%).

Năm 2009 cũng sẽ có sự chuyển dịch cơ bản về giống, sau khi đánh giá sự thích nghi của các giống điều đã được công nhận cho sản xuất thử gồm PN1, CH1, LG1, MH 5/4, MH 4/5, các vùng trồng điều quy hoạch sẽ tiến hành thay thế giống điều cũ bằng giống điều mới có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với từng địa bàn vùng Đông Nam bộ, vùng Duyên hải Nam Trung bộ, vùng Tây nguyên. Do vậy dự kiến một phần diện tích trồng điều sẽ nằm trong diện tích tái canh, nên năng suất trung bình sẽ giảm khoảng 0,3%.

Dự kiến năm 2009, cả nước có diện tích gieo trồng 413,68 ngàn ha và sản lượng 337,32 ngàn tấn. Trong đó: vùng Bắc Trung bộ 100 ha, sản lượng 100 tấn; Duyên hải Nam Trung bộ 28,05 ngàn ha, sản lượng 11,16 ngàn tấn; Tây nguyên 105,79 ngàn ha, sản lượng 64,51 ngàn tấn; Đông Nam bộ 278,44 ngàn ha, sản lượng 259,8 ngàn tấn; đồng bằng sông Cửu Long 1,29 ngàn ha, sản lượng 1,75 ngàn tấn.

Theo kế hoạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2009 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công Thương phối hợp đề xuất, Việt Nam dự kiến xuất khẩu 170 ngàn tấn điều các loại, đạt kim ngạch 900 triệu USD. Như vậy, cùng với xu hướng giảm giá của đa số các mặt hàng trong năm 2009 thì giá điều xuất khẩu cũng sẽ giảm, theo đó, mặc dù xuất khẩu mặt hàng này tăng 2,82% về lượng nhưng giảm 1,2% về giá trị so với năm 2008.

Về triển vọng cung điều của thế giới, Báo cáo đã nêu, theo khối liên minh điều châu Phi cho biết, năm 2009 được dự báo sẽ là một năm được mùa của ngành điều thế giới, đặc biệt là tại khu vực châu Phi.

Tại Bờ biển Ngà, thời tiết diễn biến thuận lợi vào thời điểm cuối năm 2008 là tác nhân quan trọng giúp cho cây điều sinh trưởng tốt. Bộ Nông nghiệp nước này ước tính mùa thu hoạch vào tháng 3 – 4 năm 2009 với sản lượng thu hoạch vào khoảng 340 – 350 ngàn tấn điều thô.

Tại Mozambique, thời tiết tốt và việc cơ giới hóa ngành điều cũng khiến cho mùa vụ thu hoạch của quốc gia này năm 2009 ước đạt 90,5 – 100 ngàn tấn điều thô, tăng vào khoảng 10 – 15% so với năm trước.

Tại nhiều quốc gia khác như Nigiêria, Gambia, Guinea Bissau và Senegal, tình hình thời tiết cũng diễn biến rất thuận lợi cho cây điều phát triển tốt.

 Về triển vọng giá điều trong năm 2009, một số quốc gia trồng điều chủ chốt trên thế giới, trong đó có Việt Nam có kế hoạch thu hẹp diện tích trồng điều, trong khi các giống cao sản chưa vào thời điểm thu hoạch cao nhất, do đó có nhiều khả năng nguồn cung trong ngắn hạn trên thị trường điều thô sẽ giảm, tác động tích cực vào xu hướng giá.

Tuy nhiên, theo dự báo của Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, giá điều nhân có thể sẽ tiếp tục giảm nối tiếp đà giảm như cuối năm 2008, do tác động của khủng hoảng tài chính và suy giảm nhu cầu tiêu dùng đối với các mặt hàng nông sản không thuộc nhóm hàng thiết yếu. Theo đó, 2 kịch bản về giá mà Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn đưa ra sẽ là:

Một là, nền kinh tế thế giới lấy lại đà hồi phục vào cuối năm 2009, đồng USD tăng giá so với đa số các ngoại tệ, riêng với đồng Việt Nam tăng 8 – 9% và sản lượng điều thế giới vẫn giữ ở mức như năm 2008, giá mặt hàng điều nhân sẽ giảm khoảng 2,8 – 3% so với mức giá trung bình năm 2008.

Hai là, nếu tình hình ảm đạm hơn, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với suy thoái, đồng USD nhích tăng nhẹ (tăng khoảng 2 – 4% so với đồng Việt Nam) và sản lượng điều thế giới tăng hơn 10% so với năm 2008, giá nhân điều thế giới được dự báo sẽ giảm 7,5% so với mức giá trung bình năm 2008. Đây là kịch bản mà Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn cho rằng sẽ có nhiều khả năng xảy ra hơn. Cũng theo kịch bản này giá điều thô tại Việt Nam sẽ giảm nhẹ, xuống dưới mức 700 USD/tấn. Giá điều tươi tại thị trường trong nước giảm khoảng 7 - 8%, xuống dưới mức 12.000 VND/kg.

Các thị trường nhập khẩu hạt điều tiềm năng của thế giới ngoài Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Anh,….là những thị trường nhập khẩu điều hàng đầu thế giới, năm 2009 sẽ còn có một số thị trường tiềm năng cho xuất khẩu điều như Thổ Nhĩ Kỳ, Hàn Quốc, Phần Lan, Thái Lan, Rumani, Slovenia,…

Năm 2009 được dự báo sẽ không phải là một năm thuận lợi cho xuất khẩu điều của thế giới do suy thoái kinh tế toàn cầu và người dân tại các quốc gia đều thắt chặt chi tiêu. Tại hầu hết các thị trường tiềm năng của xuất khẩu điều thế giới, tốc độ tăng trưởng kinh tế đều suy giảm, và tất yếu chi tiêu dành cho nhập khẩu điều cũng sẽ giảm theo xu hướng chung.

Trong hoàn cảnh chung của thị trường thế giới, xuất khẩu điều của Việt nam cũng được dự báo sẽ giảm kim ngạch trong năm 2009 và mục tiêu 1 tỷ USD cho kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này của Chính phủ đặt ra sẽ khó có thể được hiện thực hóa trong năm nay.

Các thị trường nhập khẩu điều chủ yếu của Việt Nam xếp theo thứ tự từ cao đến thấp về kim ngạch bao gồm: Hoa Kỳ (268,22 triệu USD), Trung Quốc (160,15 triệu USD), Hà Lan ( 152,37 triệu USD), Australia (67, 39 triệu USD), Anh (49,14 triệu USD), Canada (37,44 triệu USD), Liên Bang Nga (36,02 triệu USD), Đức (11,65 triệu USD), Israel (11,05 triệu USD) và Tây Ban Nha (10,92 triệu USD).

 Sáu trong số 10 thị trường xuất khẩu chủ yếu của ngành điều Việt Nam đều phải đối mặt với tăng trưởng kinh tế âm trong năm 2009 theo dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF, trong đó 3 quốc gia nhập khẩu lớn là Hoa Kỳ, Anh và Đức đồng loạt đạt tăng trưởng âm dưới -1,5%. Trung tâm Thông tin Phát triển Nông nghiệp Nông thôn dự báo tốc độ tăng trưởng xuất khẩu điều từ Việt Nam sang Hoa Kỳ trong năm 2009 sẽ giảm vào khoảng 6,61%, tức là giảm hơn cả mức 1,1% ở năm 2008.

Trong xu hướng giảm này, chỉ còn một thị trường chính duy nhất có dấu hiệu sáng sủa – đó là Trung Quốc (mặc dù quốc gia này cũng suy giảm tăng trưởng). Năm 2009 có thể nhận thấy thay vì tìm đường sang các quốc gia Âu, Mỹ, hạt điều Việt Nam nên hướng đến nước láng giềng Trung Quốc và tập trung nhiều hơn nữa cho tiêu thụ nội địa. Đồng thời, với tình hình kinh tế ảm đạm của năm 2009 sẽ không tạo ra nhiều cơ hội cho xuất khẩu điều của Việt Nam